دانشگاه آزاد اسلامي
واحد همدان
دانشکده علوم پايه، گروه زيست شناسي
پايان نامه براي دريافت درجه کارشناسي ارشد در رشته زيستشناسي
گرايش: فيزيولوژي
عنوان:
بررسي اثر حفاظتي عصاره هيدرواتانولي شنگ‌‌ (Tragopogonpratensis) بر رفع مسموميت ناشي ازسرب درتغييرات غلظت هورمونهاي تيروييدي موش صحرايي نر
استاد راهنما‌:
دکتر حسين وزيني
استاد مشاور‌:
دکتر ناصر ميرازي
نگارش:
سليمه کياني
خرداد 1394
دانشگاه آزاد اسلامي واحد همدان
دانشکده علوم پايه،گروه زيست شناسي
پايان نامه براي دريافت درجه ي کارشناسي ارشد زيست شناسي تکوين
با تأييدات خداوند متعال پايان‌نامه خانم سليمه کياني تحت عنوان: بررسي اثر حفاظتي عصاره هيدرواتانولي شنگ‌‌ (Tragopogonpratensis) بر رفع مسموميت ناشي ازسرب درتغييرات غلظت هورمونهاي تيروييدي موش صحرايي نر
در تاريخ……………… بانمره ……….. و با امتياز ……… مورد تأييد قرار گرفت.
هيأت داوران:
1-استاد راهنما:امضا……………. تاريخ…………….
2-استاد مشاور:امضا……………. تاريخ…………….
3-استاد داور: امضا……………. تاريخ……………
4- مدير گروه آموزشي:امضا…………….تاريخ…………….
5-معاون پژوهشي واحد: امضا……………. تاريخ……………
تعهدنامه اصالت رساله يا پايان‌نامه
اينجانب سليمه کياني دانش آموخته مقطع کارشناسي ارشد ناپيوسته/دکتراي حرفه‌اي/ دکتري تخصصي‌/ در رشته زيست سلولي تکويني که در تاريخ………………………… از پايان نامه / رساله خود تحت عنوان ” ” بررسي اثر حفاظتي عصاره هيدرواتانولي شنگ‌‌ (Tragopogonpratensis) بر رفع مسموميت ناشي ازسرب درتغييرات غلظت هورمونهاي تيروييدي موشص حرايي نر
با کسب نمره ………………………… درجه دفاع نموده‌ام بدينوسيله متعهد مي‌شوم:
1) اين پايان نامه‌/‌.رساله حاصل تحقيق و پژوهش انجام شده توسط اينجانب بوده و در مواردي که از دستاوردهاي علمي وپژوهشي ديگران (اعم از پايان نامه، کتاب، مقاله و … ) استفاده نموده‌ام، مطابق ضوابط ورويه موجود، نام منبع مورد استفاده و ساير مشخصات آن را درفهرست مربوطه ذکر و درج کرده‌ام.
2) اين پايان نامه‌/‌.رساله قبلا” براي دريافت هيچ مدرک تحصيلي (هم سطح، پائين‌تر يا بالاتر) درساير دانشگاه‌ها ومؤسسات آموزش عالي ارائه نشده است.
3) چنانچه بعد از فراغت از تحصيل، قصد استفاده و هرگونه بهره برداري اعم از چاپ کتاب، ثبت اختراع و … از اين پايان‌نامه داشته باشم، از حوزه معاونت پژوهشي واحد مجوزهاي مربوطه را اخذ نمايم.
4) چنانچه در هر مقطع زماني خلاف موارد فوق ثابت شود، عواقب ناشي از آن را مي‌پذيرم و واحد دانشگاهي مجاز است با اينجانب مطابق ضوابط و مقررات رفتار نموده و درصورت ابطال مدرک تحصيلي‌ام هيچگونه ادعايي نخواهم داشت.
نام و نام خانوادگي: سليمه کياني
تاريخ و امضاء:
تقديم
ماحصل آموخته هايم را تقديم مي کنم به آنان که مهر آسماني شان آرام بخش آلام زميني ام است
مادرم؛ درياي عشق و مهر ومحبت
و
پدرم؛آسمان شفقت، شکيبايي وانسانيت

سپاسگزاري:
سپاس خداي را که سخنوران، در ستودن او بمانند و شمارندگان، شمردن نعمت هاي او ندانند و کوشندگان، حق او را گزاردن نتوانند. و سلام و دورد بر محمّد و خاندان پاك او، طاهران معصوم، هم آنان که وجودمان وامدار وجودشان است؛ و نفرين پيوسته بر دشمنان ايشان تا روز رستاخيز…
بدون شک جايگاه و منزلت معلم، اجّل از آن است که در مقام قدرداني از زحمات بي شائبه ي او، با زبان قاصر و دست ناتوان، چيزي بنگاريم.
چکيده:
مقدمه: حفظ هوموست ازبه وسيله عوامل متعدد ي به ويژه محور هورموني هيپوفيزي تيروئيدي كنترل ميشود. هدف پژوهش حاضر بررسي اثر تجويز عصاره گياه شنگ (Tragopogon Pratensis) از خانواده کمپوزيته روي غلظت هورمونهاي اين محور است.
روش‌کار: در اين مطالعهي تجربي از 36 سر موش صحرايي نر در 6 گروه 6 سري شامل گروه‌هاي 1)کنترل، 2)سرب و 3) و 4) و 5)سرب تحت تيمار با عصاره گياه شنگ (دوزکم mg/kg200 دوز متوسط mg/kg400 و دوز زياد mg/kg800) و 6) گروه شاهد مثبت با عصاره گياه شنگ(دوز زياد mg/kg800) استفاده شد. دادههاي هر آزمون با کمک آزمون آماري آناليز ANOVA و سپس آزمون توکي تحت مقايسه و بررسي قرار گرفتند.
واژههاي کليدي:
سرب، هورمون هاي تيروئيد،T3,T4,TSH، موش صحرايي، عصاره هيدروالکلي، شنگ، ‌Tragopogonpratensis
فهرست مطالب
عنوان شماره صفحه
فصل اول
کليات تحقيق1
1-1. مقدمه2
1-2. بيان مسأله5
1-3. مهمترين منابع آلودگي هاي سرب10
1-4. منابع وراه هاي مواجه با سرب:10
1-5. اثر سرب بر انسان:11
1-6. اثر سرب بر بالغين:11
1-7. اهداف تحقيق13
1-7-1.هدف کلي13
1-7-2.اهدف جزئي13
1-8. فرضيات تحقيق14
1-9. پرسشهاي تحقيق14
1-10.اهميت مطالعاتي15
1-11.حدود مطالعاتي15
1-12.تعريف اصطلاحات16
1-13. محدوديت ها17
فصل دوم
2-1. ادبيات تحقيق19
2-1-1. دستگاه غدد درون ريز19
2-2. بافت شناسي غده تيروييد21
2-3. جنين شناسي غده تيروييد23
2-4. مکانيسم سنتز هورمون (TSH) تيروتروپين وتنظيم آن24
2-4-1. تنظيم هومون تيروتروپين TSH26
2-5. ذخيره سازي وآزاد سازي هورمونهاي تيروئيد27
2-6. اثرات هورمونهاي تيروئيد30
2-7. مشخصات گياه33
2-8. ساختار شيميايي موجود در گياه شنگ33
2-9. خواص درماني گياه شنگ34
2-10. پيشينه تحقيق:35
فصل سوم
3-1. مکان آزمايش:42
3-2. اتاق حيوانات43
3-3. مواد مصرفي43
2-4 .ليست دستگاه هاي مورد استفاده44
3-5. نحوه کار با دستگاه روتاري45
3-6. حيوانات مورد آزمايش46
3-7. شرايط نگهداري46
3-8. تهيه گياه وعصاره گيري48
3-8-1. جمع آوري گياه وخشک کردن:48
3-8-2. عصاره گيري گياه شنگ:48
3-8-4. روش تهيه دوز مصرفي از عصاره49
3-8-5. تهيه الکل 80 درجه49
3-9. روش انجام خون گيري49
3-10. روش خون گيري از قلب باز وتهيه سرم50
3-11. روش سنجش هورمونها52
3-13. ملاحظات اخلاقي52
فصل چهارم
4-1. بررسي وزن موشهاي صحرايي نر در هفته ششم انجام تجربيات54
4-1-1. آناليز دادههاي وزن در گروه‌ها نسبت به گروه کنترل54
4-2. آناليز سطح سرمي T3در موشهاي صحرايي نر نژاد ويستار56
4-3. آناليز دادههاي سطح سرمي T4در موشهاي صحرايي نر نژاد ويستار58
4-4. آناليز دادههاي سطح سرمي TSHدر موشهاي صحرايي نر نژاد ويستار60
4-5. بحث63
4-6. نتيجه گيري68
4-7. پيشنهادات69
منابع و ماخذ70
فهرست اشکال
عنوان شماره صفحه
شکل (2-1) نمايي از غده تيروئيد
شکل (2-2) عضلات استرنوماستيد
شکل (3-5) فرمول ساختار تري يدو تيرونين
شکل (3-4) فرمول ساختار تيروکسين
شکل (3-5) ساختار هورمون TSH
شکل (3-6) تنظيم فيد بکي هورمونهاي تيروئيد
شکل (3-7) مکانيسم ساخته شدن T3 وT4
شکل (3-8) مراحل سنتز هورمونهاي تيروئيد
شکل (3-10) شنگTragopogon pratensis
شکل (3-1) دستگاه روتاري، جهت بدست آوردن عصاره خالص گياه
شکل (3-2) دستگاه روتاري
شکل (3-3) دستگاه سانترفيوژ، براي جدا کردن سرم خون
شکل (3-4) ترازوي ديجيتال، براي توزين دقيق مواد وگياه
شکل (3-5) عصاره شنگ
شکل (3-6) نحوه باز کردن قفسه سينه
شکل (3-7) نحوه خونگيري از قلب باز

فهرست نمودار
عنوان شماره صفحه
نمودار(4-1) مقايسه وزن موش‌ها در گروه‌هاي مورد آزمايش 55
نمودار (4-2) تغييرات سطح سرمي هورمون T3 57
نمودار (4-3) تغييرات سطح سرمي هورمون T459
نمودار (4-4) تغييرات سطح سرمي هورمون TSH 61
فهرست نمودار
عنوان شماره صفحه
جدول (4-1) مقايسه وزن گروههاي تحت مطالعه با گروه کنترل 54
جدول (4-2) آناليز دادههاي سطح سرمي هورمون T356
جدول (4-3) آناليز دادههاي سطح سرمي T4 جدول (4-4) آناليز دادههاي سطح سرمي TSH58
جدول (4-4) آناليز دادههاي سطح سرمي TSH60

فصل اول
کليات تحقيق
1-1. مقدمه
غده تيروئيد و هورمون‌هايآن در تنظيم هزاران فعاليت بدن ضروري هستند(مولر، 12011).تنظيم اين هورمونها در بدن يکي از اساسي ترين اعمال فيزيولوژيکي بدن مي باشد.مطالعات انجام شده نشان مي دهد که تغييردر سطحنرمال اين هورمون‌ها موجبناهنجاري‌هاي فيزيولوژيکي مانندهايپوتيروئيديسم وهايپرتيروئيديسم مي‌شود. که به دليل اهميت اين عضو در انسان مورد توجه محققان وپژوهشگران زيادي قرار گرفته است.(کار وهمکاران22002)
امروزه با پيشرفت کشورها وصنعتي شدن جوامع ودر نتيجه ايجاد زندگي ماشيني وهواي آلوده صنعتي موجب ورود مواد سمي خطر ناکي همچون سرب،به محيط زيست واثرات نامطلوب آن بر سيستم فيزيولوژيک بدن واعمال ارگانهاي مختلف بدن در نتيجه به خطر افتادن حيات انسان وساير موجودات شده است.سرب يکي ازفلزات سنگين است که به دليل استفاده گسترده در صنعت به يک ماده آلوده کننده محيطي تبديل شده که مي‌تواند اثرات زيانباري روي سلامتي انسان داشته باشد (جيوبيري وهمکاران3، 1997؛کمبرلي،41997).سرب ميزان محيطي هورمونهاي تيروئيدي و ميزان پايه اي آنها را تغيير مي دهد(گوستافسون وهمکاران، 51989).همچنين محققان نشان دادند که تماس مزمن با سرب باعث هيپوتيروئيديسم مي شود(بنوواکوکورن، 20006).

گياهان در طول تاريخ به طرق مختلفبر زندگي انسان اثر گذاشته واثرات حفاظتي وپيشگيري کننده آنها درمهار بيماريهاي خاص به اثبات رسيده وروز به روز افزايش مي يابد. اين خاصيت اغلب به‌علت وجود تركيبات آنتي اكسيداني در گياهان از جمله ويتامينC، ويتامينB ، كاروتنوئيدها، ليكوپن‌ها و فلاونوئيدهايي مي‌باشد كه موجب جلوگيري از آسيب‌هاي ناشي از راديكال‌هاي آزاد مي‌شوند(ميتراوهمکاران7 ،1998 ؛سان8 ،2000؛ ينگ 9وهمکاران ،2001).
بسياري از اين تركيبات داراي اثرات پيشگيري كننده بوده و مي‌توانند در برخي جوامع با احتمال زياد در مهار بيماري‌هاي خاص مورد استفاده قرارگيرند (يوسپا،200010).
گياه شنگ از جمله مهمترين گياههان دارويي درطب سنتي ايران مي باشد.واثرات آنتي اکسيداني(حاجي محمودي وهمکاران11، 2012) درمان خونريزيهاي گوارشي(سينگ12، 2008)،قابض وترميم کننده پوستدر مورد اين گياه به اثبات رسيدهاست(گوارا13، 2003).
.
در اين ميان آنچه که از اهميت زيادي برخوردار بوده وتا کنون مورد بررسي قرار نگرفته است اثر حفاظتي عصاره شنگ (Tragopogon pratensis) بر رفع مسموميت ناشي ازسرب درتغييرات غلظت هورمونهاي تيروئيدي T3 T4 TSHدرموش‌ صحرايي نرمي باشد.
دراين پژوهش هورمونهاي T3 T4 TSHبه عنوان مهمترين هورمورنهاي بدن انسان مورد برررسي قرار گرفته وسپس اثر عصاره گياه شنگ وسرب را نيز بر تغيير غلظت اين هورمونها بررسي کرده ايم که نتايج در مجموع بيانگر مسير روشني است که بر اساس آن در آينده مي توان ارتباط گياهان دارويي را با برخي از بيماريها مشخص نمود ودر درمان بسياري از بيماريها از گياهان بهره جست.
1-2. بيان مسأله
تيروئيديکي از غدد درون‌ريز خيلي مهم موجودات زنده است که تقريباً همه اعمال بدن را تنظيم مي‌کند (کاروهمکاران14،2002).هورمونهاي تيروئيدي در تنظيم هزاران فعاليت بدن ازجمله تکوين،رشدومتابوليسم نرمال به‌ويژه در طي تکوين جنين،متابوليسم ليپيد،کربوهيدرات،هدايت پيام عصبي،مصرف اکسيژن وتوليدمثل ضروري هستند(مولر15،2011). حفظ هموستاز بدن نکته کليدي در سلامت انسان به شمار مي رود که توسط عوامل متعددي بويژه محور هورموني هيپوفيز- تيروئيدکنترل مي شود.به طوري که کم کاري وپر کاري تيروئيد ضمن اختلال در سلامت بدن،هزينه هاي زيادي را بر بيمارتحميل مي کند.که در بسياري از مواردامکان جبران آن وجود ندارد(حسيني وهمکاران16، 2010).تيروئيد از غدد درون ريز نسبتا درشت بدن مهره داران است. محل قرار گيري آن در جلوي گردن بين غضروف درقي (cricoid)و فرورفتگي سوپراسترنال درست درزير برجستگي حنجره قرار گرفته وتا جلوي ناي(تقريبا حلقه 5و6)ادامه يافته است (لمر وديويد، 172005، يالسين واوزان18،2006).غدهتيروئيد شامل سه مشتق هورموني يعني تترايدوتيرونين T)يا تيروکسين) ،تري يدوتيرونين(T) وتري يدوتيرونين معکوس (rT) مشتق شده از اسيد آمينه تيروزين ميباشد(مولر وهمکاران19، 2011).

هورمون محرک تيروئيدTRHکه از هسته پاراونتريکولار هيپوتالاموس آزاد ميشود بر روي غده هيپوفيزقدامي اثر گذاشته وباعث ترشح TSH مي گردد(حسيني وهمکاران20، 2010، ملمد21، 2011، هال و گايتون22، 2005) هورمونهايT3 وT4 نيزتحت تاثير TSHترشح مي شوند(کوپر وهمکاران23، 1983).هورمونهاي تيروئيد با تحريک روند رونويسي از تعداد بيشماري از ژنها،توليد مقادير زيادي از آنزيمها،پروتئينهاي ساختماني وناقل را تشديد نموده ومتابوليسم پايه را افزايش مي دهند(ميلر وهمکاران24، 1975، برن وهمکاران25، 1998)
ازگذشته هاي دور تا به امروز از گياهان مختلف جهت درمان انواع بيماريها استفاده مي گردد با پيشرفت علم وتکنولوژي آزمايشهاي مختلفي بر روي گياهان صورت گرفت تا اثرات شفا بخش گياهان واثر ويژه هر گياه بر بافت واندام خاص مشخص شود.گزارشات حاکي از آن است که مصرف گياهان باعث پيشرفت سلامتي وکاهش بيماري مي گردد که به علت انواع گوناگون ترکيبات شيميايي گياهي با خصوصيت آنتي اکسيداني موجود درعصاره آنها ميباشد(ليکو، 2004).امروزه با توجه به روند افزايشي بيماريها ،از يک سو واثرات سوء استفاده از داروهاي شيميايي از سوي ديگر سبب شده است که محققان زيادي در صدد دستيابي به داروهايي موثرتر وکم هزينه تر براي بيماران برآيند.

بر اين اساس تحقيقات زيادي بر روي گياهان صورت گرفته است. به همين ترتيب امروزه نسبت تعداد داروهاي گياهي رسمي مورد استفاده در درمان بيماريها در مقايسه با تعداد کل داروهاي رسمي در جهان در حال فزوني است اين نسبت در کشورهايي همچون چين وهند با حدود بيش از 70درصد دربالاترين مقدار ودرکشورهايي همچون آمريکا با حدود20 درصددر حد پاييني قرار دارد(صديقي وهمکاران26، 2004)(کاليکستو27،2000). متاسفانه اين نسبت در ايران در حد بسيار پاييني است بطوريکه در دهه 1370-1380 کمتر از 1درصد ودر حال حاظر در حدود 5درصداست (آزادبخت وهمکاران28، 2003) (باقري و همکاران29، 2005).
در دهه هاي اخير ،آنتي اکسيدانت درماني به ويژه گياه درماني به طور گسترده اي براي پيشگيري از وقوع بسياري از بيماري ها از جمله بيماري هاي تيروئيدي مانند هايپوتيروئيديسم وهايپرتيروئيديسممورد بررسي قرار گرفته است.از جمله گياهان مهمي که به دليل وجود ترکيبات ويژه خود در درمان بسياري از بيماريها مورد استفاده قرار ميگيرد گياه شنگ است.
شنگ با نام علمي ( PratensisTragopogon) گياهي علفي از تيره کاسني ،يک ساله، دوساله يا چند ساله بلندي آن در زمين هاي رسي 10-15 سانتي متر رويشگاه آن ودر اراضي دشت نسبتا مرطوب وعلف زارها گاهي تا 80 سانتي متر هم مي رسد)ديويس30، 1984، بونير31، 1964،ريچينگر32، 1977). مي‌شود. مقدار اينولين در گياهان مذکور در دامنه‌ي 1 تا 20 درصد نسبت به وزن گياه تازه وجود دارد (راستال و مارتين33، 2002).
فصل رويش گياه ارديبهشت تا تير ماه است(زرگري، 1392) در اغلب مناطق ايران رويش دارد. داراي ترکيبات مهمي مانند: اينولين،اينوزيتول،مانيتول،فيتوسترول وويتامين ها مي باشد(دکتر صمصام، 1386).شنگ داراي مقدار زيادي از کلسيم، فسفر، آهن، کاروتن، و اينولين-گليکوزيد است که داراي اثر مثبت بر ارگانيسم انسان و حيوان است (کيريستن34، 1978، وارداواس35، 2006، منکارلي36، 2007).شنگ يکي از منابع ارزشمند اينولين است. اينولين در 115 درصد از گونه‌هاي گياهان گلدار مانند پياز، سير، مارچوبه، موز، کنگر فرنگي، کاسني، غده کوکب، تره فرنگي، شنگ و ريشه بابا آدم به طور طبيعي موجود بوده و در ضمن توسط برخي از باکتري‌ها و قارچ‌ها نيز توليد شنگ حاوي ويتامينB6 مي‌باشد (پتکووسکا وهمکاران37، 2008) اين ويتامين هم به عنوان ضد تهوع عمل مي‌کندو هم موجب افزايش رشد بد نمي‌شود(‌گايتون38، 2006)از قسمتهاي مختلف اين گياه در درمان بسياري از بيماريها استفاده مي شوداز جمله ريشه هاي گياه که داراي اثرات پري بايوتيک است. موجب بهبود عملکرد روده ها.ودستگاه گوارش جذب سموم،وتنظيم فلور روده ميشودواز بين بردن اسپاسم عضلاني است(بليزويچ و وزنياک39، 2012).بهعلاوهدر طبسنتيبرايکاهشچربيخونودفعسنگکليهمورد مصرف قرار مي‌گيرد(زرگري40،1990؛ شفيع‌زاده41، 2002) همچنين اين گياه براي سوزش سر دل، گرفتگي و سنگ صفرا، آسم و سرفه نافع است (دوشار42، 1942).هنگام قطع کردن گياه از آن ماده سفيد کائوچو مانندي خارج مي‌شود که به آن قندرون يا قندران مي‌گويند که مي‌توان آن را مانند سقز جويد. اين ماده در برابر هوا خشک مي‌شود. قندرون بسيار سريع الهضم بوده و براي کبد بسيار مفيد است و جويدن آن سبب افزايش اشتها و هضم آسان غذا مي‌گردد. شنگ از نظر طبع، سرد و خشک است از جمله خواص آن قابض کننده است، خونريزي را بند مي‌آورد و اسهال خوني و اسهال صفراوي را نيز قطع مي‌کند. عصاره آن مقوي معده است. آشاميدن عصاره آن با سرکه رقيق براي جلوگيري از خونريزي معده مفيد است. ضماد آن مقوي اعضاي ضعيف و دهانه معده و کبد است. ريشه آن براي بند آوردن چرک گوش مفيد است و خشک کننده آن مي‌باشد. خوردن برگ و ريشه و گل آن با ماءالشعير براي قرحه ريه مفيد است و عصاره آن براي بند آوردن خونريزي از سينه نافع است و جوشانده آن براي رفع کمي اشتها و اختلالات کبد و پستان و رفع ترش کردن و رفع احساس سوزش در معده و مري مفيد است (زرگري43، 1990،ميرحيدري، 1377)و به دليل خواص درماني در طب سنتي در در مان بسياري از بيماريها مورد استفاده قرار مي گيرد امروزه تحقيقات زيادي براي يافتن ترکبيات موثره گياهان توسط محققين صورت مي گيرد. بر اساس تحقيقات انجام گرفته در گياه شنگ مشخص شد که اين گياه داراي ترکيبات با توجه به قرن ها استفاده ي
حفظ هوموستاز بدن نكته كليدي در سلامت انسان است كه به وسيله عوامل متعددي بهويژه محور هورموني- هيپوفيز- تيروئيد كنترل ميشود. به-طوريكه كم كاري و پركاري تيروئيد ضمن اختلال در سلامت بدن هزينه-
هاي زيادي را بر بيمار تحميل ميكند كه در بسياري از موارد امكان جبرانآن وجود ندارد.
به طور طبيعي فلزات سنگين عناصري هستند که داراي وزن اتمي 54/63 تا 59/200 گرم بر مول بوده و وزن مخصوص آنها بيشتر از 4 گرم بر سانتيمتر مکعب مي باشند. اغلب به علت اين که غلظت فلزات سنگين کمتر از يک درصد است آنها را جزء عناصر کمياب طبقه بندي مي کننددر بين فلزات سنگين سرب بيشترين آلوده کننده محيط است (سلت وهمکاران44، 1998، يانگ وهمکاران45، 2000)افزايش آلاينده هاي محيطي به ويژه فلزات سنگين ، زاييده ي صنعتي شدن جوامع بشري است . سرب عنصري فلزي و نرم به رنگ سفيد مايل به آبي است که فوق العاده سمي مي باشد. اين عنصر داراي جلاي فلزي، رسانايي پايين و خاصيت چکش خواري و مفتول پذيري است و مقاومت بالايي در برابر خوردگي دارد (تام46، 1995)

1-3. مهمترين منابع آلودگي هاي سرب
سرب از طرق مختلف وارد زندگي ما شده وسبب اثرات سوء زيادي برسلامت انسان وساير جانداران مي شود مهمترين راههاي ورود سرب به محيط زندگي م عبارتند از:.حمل ونقل ترافيک، (يانگ4 و همکاران، 2000)( سلت وهمکاران47، 1998) باتري ها ،روکش کابل،سراميک،خطوط لوله،گازوئيل وسوخت ناقص خودروها،(گرزا48، 2006). صنايع رنگ‌سازي، اسباب بازي، مخازن نگهداري مواد غذايي و ساخت لوله‌هاي آب، نفت، ترکيبات سموم کشاورزي (اندرسون49و همکاران، 1996). ، لوله‌هاي سربي خانه‌هاي قديمي، سيم‌هاي لحيم‌کاري، و حتي در صنايع غذايي،بسته‌بندي‌هاي غذايي، آرد نان شيريني، بسته‌بندي‌هاي شيريني، محصولات کشاورزي غني شده با کود، قارچ و علف‌‌کش‌ها، همچنين استفاده از لوله هاي اتصالات سربي در سيستم آبرساني خانه‌هاي قديمي احتمال آلودگي آب آشاميدنير ابه دنبال دارد.(اندرسون و همکاران، 1996؛ بلنجر50 و همکاران، 1994).
1-4. منابع وراه هاي مواجه با سرب:
سرب به طور طبيعي در هيچ يک از سيستم هاي بيولوژيکي بدن وجود ندارد ولي انسان از طريق وانسان ازطريق منابع محيطي وشغلي در معرض مواجهه با سرب قرارمي گيرد. که عمدتاً عبارتنداز:
* استنشاقي: (هواي آلوده،گرد وغبار، بخار سرب)
* استنشاق15-30 درصد از طريق استنشاق گرد و غبار
* گوارشي: 7-85 درصد از مسير معدي روده اي در معرض آلاينده سرب قرار مي گيرد(لوين51، 2000).
* بلع گرد و غبارآلوده به سرب
مصرف آب ازلوله هاي سربي)مصرف مواد غذايي (ازظروف داراي روکش سربي ويا ظروف نگهداري غذا که داراي اتصالات سربي است. از طريق جذب مستقيم فلزات سنگين از خاک به وسيله گياهان و مصرف گياهان به صورت غذا وارد بدن انسان شوند (اندرسون و همکاران، 1996؛ بلنجر52 و همکاران، 1994)بزرگسالان حدود 5 تا15% وکودکان 30 تا40%سرب وارد شده به دستگاه گوارش را جذب مي کنند.
ودرشير ترشح شده واز جفت عبور ميکند قرار گرفتن در معرضسرب مخوصا در سنين پايين ميتواند عوارض زيادي را بر جاي بگذارد.عوارضي که ميتواند ايجاد کد شامل اثر بر تکامل سيستم عصبي،سنتز ويتامينD، تشکيل گلبولهاي قرمز،کاهش ضريب هوشي،مشکلات يادگيري،اختلال شنوايي وتغييرات رفتاري است
1-5. اثر سرب بر انسان:
کودکان و نوزادان نسبت به مسموميت با سرب به دليل تحمل پايين بدن‌ و همچنين تمايل به ارائه مواد خارجي به عوامل دفاعبسيارآسيبپذيرندوسربتاثيراتفراوانوپايداري برسلامت آنها به ويژه تکامل مغز وسيستم عصبي شان مي گذارد (هرناندز و همکاران، 2002). سربباعبورازجفتميتوانداثراتعميقيبرتكامل جنين داشته باشدبريسلروگلدستين53، 1991)جذب سرب در دوره جنيني5 برابر بيشتر از ساير مراحل زندگي است (بورديت9، 1986، اشنايدر54وهمکاران، 2005درمواجهه با مقادير زياد،سرب به مغزوسيستم عصبي مرکزي حمله مي کند. سرب در دوره تکامل مغز موجب بروز اثرات غير قابل برگشت بر تکثير وتمايز سلولي و سيناپتوژنز شده (بوردت4، 1986، اشنايدروهمکاران، 2005). وسبب تغييرات بافتي، نوروشيميايي، فراساختاري و رفتاري مي شود(کوررا55 و همکاران، 2004).
1-6. اثر سرب بر بالغين:
سرب يکي از چهار فلزي است که بيشترين عوارض را بر سلامتي انسان دارد.. سرب تاثيرات طولاني مدتي بر بالغي نمي گذارد که از آن جمله مي توان به افزايش فشارخون، آسيب به سلولهاي خون (سونگ5 وهمکاران، 2003،، شارپ7 و همکاران، 1987)وآسيب کليوي اشا رهنمود (آذرنيا وهمکاران 1380). اختلال بيو سنتز هموگلوبين و کم خوني، اختلال سيستم اعصاب مرکزي ومحيطي،سيستم ايمني،سيستم توليد مثلي،سيستم غدد درون ريز،سيستم گوارشي، اثرات کليوي وکبدي، اختلال در بيوسنتز هموگلوبين، استخوان دندان واثر چند گانه دارد. سميت سرب يک مشکل واضح است ووابسته به فرم شيميايي گروه عمل کننده،زمان وشدت تماس با آن است (عبدالوهب وهمکاران56، 2006، زو وهمکاران57، 2005)
آسيب به مغز، ناباروري مردان، کاهش قدرت يادگيري و اختلالات رفتاري در کودکان بامقادير بالاي سرب نيز موجب سقط جنين، زايمان بچه مرده،زايمان پيش از موعد،وزن کم موقع تولد از عوارض منفي افزايش غلظت سرب در بدن است) راسکين58، 19934)سميت سرب بر روي سيستم هايي مانند ،سيستم قلبي عروقي، وخون ساز، ع??ممسموم?تباسربعبارتند ازب?اشتها??،تهوع و استفراغش?ري رنگ،ب?حال?،سوزش دهان، دلدرد، مدفوعخون??اس?اه، ا?جادخط آب? روي لثه،تشنج،کاهش رشد و کاهشبهرههوش? افرادبه و?ژهدرکودکانبه طور کلي فلز سمي سرب با القاء توليد راديکال هاي آزاد ومتعاقب آن استرس اکسيداتيو،اثرات مختلفي بر سلولها وارگانهاي بدن بر جا مي گذارد واين فلز دو ظرفيتي مي تواند به عنوان يک مهار کننده، آنزيمهاي کبدي را تحت تاثير قرار داده وعملکرد آنها ودر نهايت سلول را دستخوش تاثير قرار دهد(بشير وهمکاران59، 2006، شيخ وهمکاران60، 1999).
در اين ميان در پيشگيري از اثرات سوء سرب بر ارگانهاي مختلف بدن مطالعات بسيار زيادي صورت پذيرفته وبسياري از محققين به اين نتيجه دست يافتند که حضور ترکيبات آنتي ‌اكسيداني مي‌توانند نقش بسيار مهمي در خنثي‌سازي بعضي ازاثرات سمي سرب ايفاءكنند (دووان61 و همکاران، 1988، تندن62 و همکاران، 1989).
آنتي اکسيدانها با ايجاد نقش دفاعي خود در برابر راديکالهاي آزاد سبب مهار راديکالهاي آزادمي شود(ورما 2007)استفاده ازآنتي‌اكسيدان‌ها،انتخاب ديگري را براي درمان ايجاد كرده كه در آن مانند درمان باشلاته(داروي ويژه درمان آلودگي سرب، كه بيمار حتماً بايد از منبع آلودگي دورگردد وسپس درمان آغاز گردد)،احتياجي به انتقال بيمار به محلي دور ازمنبع آلودگي سرب نيست (گورر63 و همکاران، 2000).
سرب بهعلت تمايل بـه غـشاء سـلولي و ميتوكنــدري باعــث اخــت?ل فــسفر ي?سيوناكــسيداتيو و پمــپ ATPase-Na/K وكلسيمشده و باعث مسموميت سلوليميشـود. در غلظت سرب خـون بـه بـيش از 10-15 ميكروگـرم درصـد احتمـال مسموميت بيشتر است (بارانوسکا 1995 لئونگ وهمکاران1993) كاهش آهنخون منجر به افزايش جذب و احتباسسرب در بافتها و بروز آثارسمي منجمله كـاهش وزن نـوزاد (گنزالس کاسيووهمکاران 1997) ميشود.
ع?ئممسموميتبـاسـرب در افـرادبـالغ درد شـكم،كـمخوني،خستگي،درد مفاصل،سـردرد،ضـعفحافظـه و نـاتواني در تمركز، آتاكسي و نوروپـاتيمحيطـي ودر كودكـان دردشـكم و كـمخوني (گنزالس کاسيو64، 1997)در دهــههــاي اخ?ــر، آنتــ? اکســ?دانت درمــان?بــه و?ــژهگ?اه درمان?بهطورگسترده اي برايپ?شگ?ري از وقـوعبسـ?اري از ب?ماريهاموردبررس?قرارگرفتـه اسـت . مطالعـات ز ?ـادينشان دادندکـهمکمـلهـاي آنتـ? اکسـ?دان?نظ?ـرکورکـوم?نموجوددر زردچوبهباعثتحفاظ در برابر آس?بهايعصـب?ناش? از افزا?ش راد?کال آزاد (گمزپينيلا65، 2008).
1-7. اهداف تحقيق
1-7-1.هدف کلي
بررسي اثر حفاظتي عصاره شنگ(Tragopogon pratensis) بر رفع مسموميت ناشي ازسرب درتغييرات غلظت هورمونهاي تيروييدي(T3 T4 TSH)موش‌ صحرايي نر.
1-7-2.اهدف جزئي
تعيين اثر استات سرب بر تغييراتغلظت هورمونهاي تيروييدي (T3 T4 TSH)موش صحرايي نر.
تعيين اثر تيمار (دوز کم) عصاره هيدرواتانولي برگ گياه شنگ بر تغييرات غلظت هورمونهاي تيروييدي
(T3 T4 TSH)موش صحرايي نرالقا شده با استات سرب.
تعيين اثر تيمار (دوز متوسط) عصاره هيدرواتانولي برگ گياه شنگ بر تغييراتغلظت هورمونهاي تيروييدي
(T3 T4 TSH)موش صحرايي نرالقا شده با استات سرب.
تعيين اثر تيمار (دوزبالاي) عصاره هيدرواتانولي برگ گياه شنگ بر تغييرات غلظت هورمونهاي تيروييدي
(T3 T4 TSH)موش صحرايي نرالقا شده با استات سرب.
1-8. فرضيات تحقيق
بين مصرف استات سرب و تغييرات غلظت هورمونهاي تيروييد موش صحرايي نر ارتباط معنا‌داري وجود دارد.
بين مصرف توامان استات سرب و (دوز کم) عصاره هيدرواتانولي برگ گياه شنگ و تغييرات غلظت هورمونهاي تيروييد)در موش صحرايي نر ارتباط معناداري وجود دارد.
بين مصرف توامان استات سرب و (دوز متوسط) عصاره هيدرواتانولي برگ گياه شنگ و تغييرات غلظت هورمونهاي تيروييديدر موش صحرايي نر ارتباط معناداري وجود دارد.
بين مصرف توامان استات سرب و (دوزبالاي) عصاره هيدرواتانولي برگ گياه شنگ و تغييرات غلظت هورمونهاي تيروييديT3 T4 TSHدر موش صحرايي نر ارتباط معناداري وجود دارد.
1-9. پرسشهاي تحقيق
رابطه بين مصرف استات سرب و تغييرات غلظت هورمونهاي تيروييديT3 T4 TSH موش صحرايي نر چگونه است.
رابطه بين مصرف توامان استات سرب و (دوز کم) عصاره هيدرواتانولي برگ گياه شنگ و تغييرات غلظت هورمونهاي تيروييديT3 T4 TSHدر موش صحرايي نرچگونه است
.رابطه بين مصرف توامان استات سرب و (دوز متوسط) عصاره هيدرواتانولي برگ گياه شنگ و تغييرات غلظت هورمونهاي تيروييديT3 T4 TSHدر موش صحرايي نرچگونه است
.رابطه بين مصرف توامان استات سرب و (دوز زياد) عصاره هيدرواتانولي برگ گياه شنگ و تغييرات غلظت هورمونهاي تيروييديT3 T4 TSHدر موش صحرايي نرچگونه است
1-10.اهميت مطالعاتي
از انجا که تا کنون مطالعاتي دررابطه با خواص آنتي اکسيداني گياه شنگ بر روي هورمونهاي T3 T4 TSH.به عنوان مهمترين هورمورنهاي بدن انسان صورت نگرفته است لذا با توجه به اهميت فيزيولوژيک غده تيروئيد اثر حفاظتي عصاره شنگ(Tragopogon pratensis) را بر رفع مسموميت ناشي از سرب برتغييرات غلظت هورمونهاي تيروييديموش‌ صحرايي نرانجام داده ايم
1-11.حدود مطالعاتي
مطالعه حاظر بر روي موشهاي صحرايي نر صورت پذيرفته وبه بررسي اثرات توامگياه شنگ واستات سرب برسطح سرمي هورمونهاي تيروئيديT3 T4 TSHدر موشهاي صحرايي نر مي‌پردازد. متغيرهاي اصلي مورد بررسي، متغيرهاي مستقل تلفن همراه و استرس صوتي و وابسته هورمون‌هاي T3 T4 TSH مي‌باشد.
1-12.تعريف اصطلاحات
الف)سرب:عنصري فلزي و نرم به رنگ سفيد مايل به آبي است که فوق العاده سمي مي باشد. اين عنصربيشترين آلوده کننده محيط است و اثرسوء بر سلامتي انسان وساير جانداران دارد.
ب)استرس اکسيداتيو:نشانگر عدم تعادل بين توليد وظهور انواع راديکال آزاد اکسيژن وتوانايي سيستم بيولوژيک براي سم زدايي ويا ترميم آثار مخرب آنهاست استرس اکسيداتيو به وضعيتي اشاره دارد که توانايي سيستم بيولوزيک براي سمزدايي ويا ترميم آثار مخرب انواع راديکالهاي آزاد اکسيژن به قدر کافي نباشد،لذا آسيبهاي اکسيداتيو به سلول،بافت ارگان هاي بدن را به دنبال خواهد داشت.
ج)عصاره هيدروالکلي گياهي: عصاره يکي از اشکال دارويي تهيه شده از قسمت‌هاي مختلف گياهان دارويي است که شامل حلال مناسبي است که مواد مفيد و موثره گياه دارويي را در خود حل نموده است. عصاره و اسانس‌هاي گياهي در صنايع غذايي به عنوان چاشني، طعم دهنده، نگهدارنده و آنتي‌اکسيدان استفاده گسترده دارند
د) تيروئيد:غده تيروئيد بزرگترين غده درون ريز در انسان که نقش آن حفظ هوموستازورشد بدنميباشد
ر)هورمون T3:هورمون مترشحه غده تيروئيد است وداراي ساختمان آمينواسيد يد دار است و در سوخت وساز پايه بدن تحريک ساخت پروتئين ها،ورشدنقش دارد
ز)هورمون ،4:(تيروکسين): هورمون مترشحه غده تيروئيد است وداراي ساختمان آمينواسيد يد دار است و در سوخت وساز پايه بدن تحريک ساخت پروتئين ها،ورشدنقش دارد
د)هورمون TSH:در کنترل عملکرد تيروئيد نقش داردوعامل اصلي تعيين نقطه تنظيم در محور تيروئيد است
1-13. محدوديت ها
1-اين مطالعه در حيطه آندوکرينولوزي،از بررسي تغييرات هورموني در سطح سرمي انجام گرفته ونتايج در اين حيطه قابل بررسي است.
2-به منظور انجام آزمايشات هورموني از کيت هاي تشخيصي مورد نياز است که از اين نظر با محدوديت هاي خاصيروبرو هستيم، لذا در کاربرد وبررسي ها وملاحظات خاصي را بايد در نظر داشت.
فصل دوم
مروري بر ادبيات و پيشينه تحقيق
2-1. ادبيات تحقيق
2-1-1. دستگاه غدد درون ريز
آناتومي وفيزيولوژي غده تيروييد
غده تيروييد يکي از غدد درون ريزنسبتا درشت بدن مهره داران است. محل قرار گيري آن در جلوي گردن بين غضروف درقي (cricoid)و فرورفتگي سوپراستر نال درست درزير برجستگي حنجره قرار گرفته وتا جلوي ناي(تقريبا حلقه 5و6) ادامه يافته استاين غده پروانه اي شکل از دو لوب مخروطي يا بال مانند تشکيل يافته وهر لوب حدود5سانتي متر طول 3 سانتي متر عرض و2 سانتي متر ضخامت دارد.(ليمر وديويد66، 2005، يالسين واوزن67، 2006).
شکل (2-1) نمايي از غده تيروئيد
مشخص کردن مرز بالا وپايين غده باسطح مهره به دليل حرکت وموقعيت آن در طول بلع دشوار است. (ليمر وديويد، 2005، يالسين واوزن، 2006، کيم وهمکاران 2013)
قرار گرفته، وزن طبيعي آن در بالغين 20-15 گرم مي باشد. لوب راست تيروئيد (sdexter)ولوب چپ (sinister)که توسط تنگه مياني (ايسموس)به هم متصل شده اند.لوب راست معمولاکمي بزرگتر وپر عروق تر از لوب چپ است.گاهي لوبي هرمي شکل به عنوان لوب سوم نيز از تنگه (ايسموس)يا دولوب اصلي بيرون زده واز بخش بالايي تنگه تا سراسر غضروف تيروئيد تا استخوان لامي گسترش مي يابد. لوب هرمي گاهي به صورت کاملا جدا ويا به دو يا چند بخش تقسيم ميشود.اين لوب با نام هرم لالوت نيز شناخته ميشود. (ليمر وديويد68، 2005، يالسين واوزن69، 2006، دورلند70، 2012).
غده تيروييد توسط يک غلاف فيبري نازک به نام کپسول گلاندولا متشکل از دو لايه داخلي وخارجي پوشيده شده است.ته اين کپسول رشته اي،تيغه هايي به داخل پارانشيم غده فرستاده وغده را به لوبولهايي تقسيم مي کند وحامل رگهاي خوني،اعصاب ورگهاي لنفاوي هستند(کوئيرا، 2010).
لايه قدامي غده تيروييدبا عضلات انفراهييوئيد وقسمت جانبي آن با عضله جناغي-چنبري -پستاني پوشيده شده است که اين عضلات به عنوان عضلات استرنوماستيد شناخته شده اند(ليمر وديويد، 2005، يالسين واوزن، 2006).
شکل (2-2) عضلات استرنوماستيد
2-2. بافت شناسي غده تيروييد
غده تيروييد از نظر بافت شناسي ازتعداد زيادي فوليکول بسته (آسينيَAcinni )به قطر 100-300 ميکرون ساخته شده است (فاوست وهمکاران71، 2002) وديواره هرفوليکول از يک لايه سلولهاي پوششي مکعبي تشکيل شده ودرون فوليکون پر از يک ماده ترشحي موسوم به کلوئيد تيروئيد پرشده است. تيروئيد تنها غده درون ريز است که در آن ميزان بالايي از فرآورده ترشحي ذخيره مي شود.بعلاوه اين تجمع (ذخيره سازي)در خارج از سلولها در (کلوئيد فوليگولها )روي مي دهد که آن نيز غيرمعمول است در انسان هورمون کافي درون فوليکولها وجود دارد تا بدون ساخت هورمون اضافه نياز بدن را تا سه ماه تامين کند شکل سلولهاي فوليکولي از سنگفرشي تا استوانه اي کوتاه متغير است،وقطر فوليکولها نيز بسيار متغير است.اندازه ونماهاي سلولي فوليکولي تيروئيد براساس کارکرد آنها متفاوت هستند.غدد فعال فوليکولهاي بيشتري متشکل از اپيتليوم استوانه اي کوتاه دارند،غددي که عمدتا از سلولهاي فوليکولي سنگفرشي تشکيل شده اند کم کار تلقي مي شوند( کوئيرا72، 2010).
سلولهاي اپيتليال فوليکولي داراي مجموعه هاي اتصالي تيپيک در قسمت راسي خويش هستند وبر روي يک تيغه قاعده اي تکيه دارند.اين سلولها اندامک هايي دارند که نشانگر ساخت وترشح فعالانه پروتئين ونيز فاگوسيتوز وهضم هستند.هسته عموما گرد است ودر مرکز سلول قرار دارد.در قاعده سلولها تعداد زيادي ER خشن و در راس آنها (رو به مجراي فوليکول) کمپلکس هاي گلژي،گرانولهاي تر شحي مملو از ماده کلوئيدي،فاگوزومهاي بزرگ وتعداد زيادي ليزوزوم قرار دارند.
غشاي سلولي قطب (راسي) سلول داراي تعداد متوسطي ميکروويلي است.ميتوکندريها وساير حفرات شبکه آندوپلاسميک خشن در سراسر سيتوپلاسم پراکنده اند.يک نوع سلول درون ريز ديگر،به نام سلول پارافوليکولي يا سلول C يا سلولهاي روشن C. Cellor parafolicular cell Clear Cell (فاوست وهمکاران، 2002، کوئيرا، 2010) علاوه بر سلولهاي اصلي فوليکولها،وبه ميزان کمتر درون تيغه قاعده اي اپيتليوم فوليکولي يا به صورت خوشه هاي جداگانه در ميان فوليکولها يافت مي شود.سلولهاي پارا فوليکولي،که از ستيغ عصبي (که به درون ناحيه روده بدوي روياني مهاجرت مي کنند (مشتق مي شوند،معمولا تا حدي بزرگتراز سلولهاي فوليکولي تيروئيد هستند وخاصيت رنگ پذيري کمتري نسبت کمتري نسبت به آنها دارند.آنها حاوي ميزان کمتري شبکه آندوپلاسميک خشن،کمپلکسهاي گلژي بزرگ،وتعداد زيادي گرانول کوچک(به قطر 100تا180 نانومتر)حاوي هورمون پلي پپتيدي هستند( کوئيرا، 2010).
سلولهاي پارا فوليکولي تنها حدود يک درصد از غده تيروئيد انسان را تشکيل مي دهندو باقي مانده غدد اولتيموبرانشيال حيوانات پست تر مانند ماهيها،دوزيستان،خزندگان وپرندگان هستند.اين سلولها عامل توليد وترشح کلسيتونين(Calcitonin) هستند که يک هورمون پپتيدي 32 اسيد آمينه اي با وزن مولکولي حدود 3400 دالتون است و نقش آن اثر بر متابوليسم کلسيم وفسفر مي باشد (فاوست وهمکاران، 2002، گايتون، 2006). و از اعمال آن مهار جذب استخوان توسط استئوکلاست ها است.ترشح کلسيتونين با بالا رفتن سطح کلسيم خون آغاز مي شود(کوئيرا، 2010).
2-3. جنين شناسي غده تيروييد
در هفته 3-4 حاملگي غده تيروئيد در کف حلق وقاعده زبان دراثر تکثير آندودرم بين تکمه ايمپا وکوپولا در خط وسط ومحل سوراخ کور ظاهر ميشود.سپس اين جوانه آندودرمي به سمت جلو رشد کرده و مجراي تيروئيدي زباني (thyroglossal duct) را ميسازد اين مجرا بعدا از بين مي رود.بافت تيروئيد در انتهاي جوانه شروع به تکثير کرده ومهاجرت خود را به سمت جلووخط وسط وموقعيت نهايي آن در گردن يعني جلو استخوان هيئوئيد وغضروف تيروئيد ادامه ميدهد. اين نوع تکامل وجود بافت تيروئيد نابجا در هر ناحيه از مسير مهاجرت غده را به خوبي توجيه ميکند. همچنين اگر مجراي تيرا گلوسان از بين نرود ودژنره نشود ممکن است بقاياي اين مجرا کيست هاي ميکروگلوسال را به وجود آورد (پتسکوويتس وهمکاران، 2004).
هورمونهاي غده تيروييد وچگونگي سنتز وترشح آنها
غده تيروييد در مجموع سه مشتق هورموني يعني تترايدوتيرونين T)يا تيروکسين)3-5-?3-?5،تري يدوتيرونين(T)( 3-5-?3) وتري يدوتيرونين معکوس (rT) 3-?3-?5 را توليد ورها مي سازد. در ساختمان اين هورمونها يد واسيد آمينه تيروزين دخالت دارداين هورمونها اثر عميقي در افزايش ميزان متابوليسم بدن دارند.فقدان کامل ترشح تيروييد معمولا سبب کاهش ميزان متابوليسم پايه به ميزان 40 تا 50 درصد کمتر از معمول ميشود وترشح زيادي آن هم مي تواند متابوليسم پايه را 60 تا100 درصدبالاتر ازحد طبيعي ببرد (مولر وهمکاران، 2011).
(2-3) فرمول ساختار تري يدو تيرونين
(3-4) فرمول ساختار تيروکسين
2-4. مکانيسم سنتز هورمون (TSH) تيروتروپين وتنظيم آن
هورمون محرک تيروئيد (TSH) يا تيروتروپين يا (htSH)مولکولي گليکوپروتئيني با وزن مولکولي359/5 دالتون است و توسط سلولهاي تيروتروپيک غده هيپوفيز قدامي توليد وترشح ميشود(لالي و همکاران، 1995). اين مولکول از دو زنجيره آلفا وبتا تشکيل شده است زير واحد آلفا در hCGگنادوتروپين انسان ،LHجسم زرد وهورمون محرک فوليکوليFSHمشابه است.تصور ميشود تحريک آدنيلات سيکلاز توسط زير واحد آلفا صورت ميگيردزنجيره آلفااز 92 اسيد آمينه وزنجيره بتا از 118 اسيد آمينه تشکيل شده است (پورسليني وهمکاران، 2003).
هورمون تيروتروپين همراه پروتئين Gتحريکي G(S) واقع در غشاء سبب فعال کردن سيگنالينگ آنزيمها ميشود که در آن PIP2به دو پيک ثانويه IP3 (اينوزيتول تري فسفات) وDAG (دي اسيل گليسرول) تجزيه ميشود که يک مسير مشترک در توليد بسياري از سلولهاي درون بدن انسان از جمله سلولهاي T ايمنولوژيک ميباشد.IP3 موجب آزاد شدن يونهاي کلسيم از ميتوکندري وشبکه آندوپلاسميک شده، در نتيجه باعث فعال شدن فاکتورهاي رونويسي ميشود. از سوي ديگر DAG نيز موجب فعال شدن آنزيم پروتئين کينازC(PKC) شده که اين عمل باعث فعال شدن عوامل رونويسي در هسته وسنتز TSH وانتشار آن به گردش خون مي شود (بورون وهمکاران، 2012).
نقش اساسي تيروتروپين تحريک سنتز هورمونهاي تيروئيد توسط غده تيروئيد است. اين تحريک از طريق اتصال به گيرنده هاي اختصاصي غشاي سلولهاي تيروئيد وافزايش توليدCAMP بوده وبا افزايش ميزان توليد پروتئين،RNA،فسفوليپيد،جذب يد از خون،اکسيده وارگانيزه کردن يد،جفت کردنيدوتيروزينها، ذخيره کردن هورمونها،پروتئوليز وآزاد کردن هورمونها وترشح هورمونهاي تيروئيدي به داخل خون توسط TSH تشديد ميشود وبدون وجود آن متوقف ميگردد(گايتون، 2006)
(2-5) ساختار هورمون TSH
2-4-1. تنظيم هومون تيروتروپين TSH
هسته پاراونتريکولار هيپوتالاموس،هورمون تيروتروپين TRHرا ترشح ميکند.TRHبا اثر بر غده هيپوفيز باعث تحريک ترشح TSHميشود اين هورمون سبب ترشح دو هورمون T3,T4ميشود.سوماتوستاتين نيز توسط هيپوتالاموس توليد واثر معکوس بر توليد TSHغده هيپوفيز داردوباعث کاهش يا مهار آن ميشود غلظت هورمونهاي تيروئيد T3 وT4 در خون وتنظيم رها شدن TSHاز هيپوفيز در زماني که غلظت T3 وT4 پايين است توليدTSH افزايش يافته و برعکس،هنگامي که غلظت T3 وT4 بالا است توليد TSHکاهش مي يابد،که يک نمونه فيدبک منفي است( گايتون، 2006).
(2-6) تنظيم فيد بکي هورمونهاي تيروئيد
2-5. ذخيره سازي وآزاد سازي هورمونهاي تيروئيد
توليد، ذخيره سازي و آزاد سازي هورمونهاي تيروئيد مشتمل بر يک فرايند نامعمول چند مرحله اي است که هم يک مرحله برون ريز وهم يک مرحله درون ريز در سلولهاي فوليکولي را در بر ميگيرد هر دو مرحله توسط TSH پيش برده ميشود وميتوانند در يک سلول واحد رخ دهند فعاليت هاي اصلياين فرايند شامل مراحل زير است:
1- توليد تيروگلوبولين:شبکه آندوپلاسميک خشن ودستگاه گلژي در سلولهاي غده اي تيروئيد گليکوپروتئيني بزرگ ويد داري به نام تيروگلوبولين با وزن مولکولي حدود33500 دالتون ساخته،.به درون فوليکولها ترشح مي کنند(والتر، 2003). تيروگلوبولين ماده پيش ساز T3 وT4 است وداراي 70 اسيد آمينه تيروزين هستند.تيروزين ها سوبستراي اصلي براي ترکيب يد وساخت هورمونهاي تيروئيدي ميباشند.اين هورمونها درون مولکول تيروگلوبولين ساخته ميشوند(گايتون، 2006).
2-جذب يد موجود در گردش خون: جذب يد اولين مرحله اساسي در سنتز هورمون تيروئيد است.که از راه غذا وارد بدن مي شود و به پروتئينهاي سرم به ويژه آلبومين متصل مي شود يدي که به پروتئينها متصل نشده باشد از طريق ادرار دفع مي شود………..جذب يد در سلولهاي فوليکولي به وسيله همبر NA/Iدر غشاء سلولي قاعده اي -جانبي صورت مي گيرد که موجب مي شود غلظت يد رژيم غذايي در تيروئيد طبيعي 30 برابر پلاسما باشد.سطح پايين يد موجود در جريان خون موجب ساخت همبرNA/I و بدين ترتيب افزايش ميزان جذب يد مي شود وغلظت سرمي پايين آن را جبران مي کند (کوئيرا، 2010).
انتقال دو يون NA/I در سراسر غشاء سروزي توسط انتقال فعال ثانويه و در جهت شيب غلظت آن صورت ميگيرد.(گايتون2006)
3-در سطح راسي سلولها يد



قیمت: تومان


پاسخ دهید